QUANTA CURA AND THE SYLLABUS OF ERRORS
Pius PP. IX
1864

Confraternitas Christi Regis, 2026
http://ccregis.org

QUANTA CURA

Venerabilibus fratribus patriarchis, primatibus,
archiepiscopis, et episcopis universis, gratiam et
communionem apostolicæ sedis habentibus.

Pius PP. IX.

Venerabiles Fratres, Salutem et apostolicam Benedictionem.

Quanta cura ac pastorali vigilantia Romani Pontifices
Prædecessores Nostri, exsequentes demandatum sibi ab ipso
Christo Domino in persona Beatissimi Petri Apostolorum
Principis officium, munusque pascendi agros et oves, nunquam
intermiserint universum Dominicum gregem sedulo enutrire
verbis fidei, ac salutari doctrina imbuere, eumque ab
venenatis pascuis arcere, omnibus quidem ac Vobis præsertim
compertum exploratumque est, Venerabiles Fratres.  Et sane
iidem Decessores, Nostri, augustæ catholicæ religionis,
veritatis ac justitiæ assertores et vindices, de animarum
salute maxime solliciti, nihil potius unquam habuere, quam
sapientissimis suis Litteris et Constitutionibus retegere et
damnare omnes hæreses et errores qui divinæ Fidei nostræ,
catholicæ Ecclesiæ doctrinæ, morum honestati ac sempiternæ
hominum saluti adversi, graves frequenter excitarun
tempestates, et christianam civilemque rempublicam
miserandum in modum funestarunt.

[]{.sectbreak}

Quocirca iidem Decessores Nostri Apostolica fortitudine
continenter obstiterunt nefariis iniquorum hominum
molitionibus, qui despumantes tanquam fluctus feri maris
confusiones suas, ac libertatem promittentes, cum servi sint
corruptionis, fallacibus suis opinionibus et
perniciosissimis scriptis catholicæ religionis civilisque
societatis fundamenta convellere omnemque virtutem ac
justitiam de medio tollere, omniumque animos mentesque
depravare et incautos imperitamque præsertim juventutem a
recta morum disciplina avertere, eamque miserabiliter
corrumpere, in erroris laqueos inducere, ac tandem ab
Ecclesiæ catholicæ sinu avellere conati sunt.

Jam vero, uti Vobis, Venerabiles Fratres, apprime notum est,
Nos vix dum arcano divinæ Providentiæ consilio nullis certe
Nostris meritis ad hanc Petri Cathedram evecti fuimus, cum
videremus summo animi Nostri dolore horribilem sane
procellam tot pravis opinionibus excitatam, et gravissima,
ac nunquam satis lugenda damna, quæ in christianum populum
ex tot erroribus redundant, pro Apostolici Nostri Ministerii
officio illustria Prædecessorum Nostrorum vestigia
sectantes, Nostram extulimus vocem, ac pluribus in vulgus
editis Encyclicis Epistolis et Allocutionibus in consistorio
habitis, aliisque Apostolicis Litteris præcipuos tristissimæ
nostræ ætatis errores damnavimus, eximiamque vestram
episcopalem vigilantiam excitavimus, et universos catholicæ
Ecclesiæ Nobis carissimos filios etiam atque etiam monuimus
et exhortati sumus, ut tam diræ contagia pestis omnino
horrerent et devitarent.  Ac præsertim Nostra prima
Encyclica Epistola die 9 Novembris anno 1846 Vobis scripta
binisque Allocutionibus, quarum alter die 9 decembris anno
1854, altera vero 9 juin 1862 in Consistorio a Nobis habita
fuit, monstrosa opinionum portenta damnavimus, quæ hac
potissimum ætate cum maximo animarum damno et civilis ipsius
societatis detrimento dominantur, quæque non solum catholicæ
Ecclesiæ, ejusque salutari doctrinæ ac venerandis juribus,
verum etiam sempiternæ naturali legi a Deo in omnium
cordibus insculptæ rectæque rationi maxime adversantur, et
ex quibus alii prope omnes originem habent errores.

Etsi autem omiserimus potissimos hujusmodi errores sæpe
proscribere et reprobare, tamen catholicæ Ecclesiæ causa
animarumque salus Nobis divinitus commissa, atque ipsius
humanæ societatis bonum omnino postulant, ut iterum
pastoralem vestram sollicitudinem excitemus ad alias pravas
profligandas opiniones, quæ ex eisdem erroribus, veluti ex
fontibus, erumpunt. Quæ falsæ ac perversæ opiniones eo magis
detestandæ sunt, quod eo potissimum spectant, ut impediatur
et amoveatur salutaris illa vis, quam catholica Ecclesia ex
divini sui Auctoris institutione et mandato libere exercere
debet usque ad consummationem sæculi, non minus erga
singulos homines, quam erga nationes, populos summosque
eorum Principes, utque de medio tollatur mutua illa inter
Sacerdotium et Imperium consiliorum societas et concordia,
quæ rei cum sacræ tum civili fausta semper extitit ac
salutaris.^[Gregor. XVI, Epist. Encycl. _Mirari_, 15 aug.
1832.]

[]{.sectbreak}

Etenim probe noscitis, Venerabiles Fratres, hoc tempore non
paucos reperiri, qui civili consortio impium absurdumque
_naturalismi_, uli vocant, princpium applicantes, audent
docere, « optimam societatis publicæ rationem, civilemque
progressum omnino requirere, ut humana societas constituatur
et gubernetur, nullo habito ad religionem respectu, ac si ea
non existeret, vel saltem nullo facto veram inter falsasque
religiones discrimine. » Atque contra sacrarum Litterarum,
Ecclesiæ sanctorumque Patrum doctrinam, asserere non
dubitant, « optimam esse conditionem societatis, in qua
Imperio non agnoscitur officium coercendi sancitis pœnis
violatores catholicæ religionis, nisi quatenus pax publica
postulet. » Ex qua omnino falsa socialis regiminis idea haud
timent erroneam illam fovere opinionem catholicæ Ecclesiæ,
animarumque saluti maxime exitialem a rec. mem.  Gregorio
XVI prædecessore Nostro _deliramentum_ appellatam^[Eadem
Encycl. _Mirari_.], nimirum  « libertatem conscientiæ et
cultuum esse proprium cujuscumque hominis jus, quod lege
proclamari, et asseri debet in omni recte constituta
societate, et jus civibus inesse ad omnimodam libertatem
nulla vel ecclesiastica, vel civili auctoritate coarctandam,
quo suos conceptus quoscumque sive voce, sive typis, sive
alia ratione palam publiceque manifestare, ac declarare
valeant. » Dum vero id temere affirmant, haud cogitant et
considerant, quod _libertatem perditionis_^[S. Aug. Epist.
105 al. 166.] prædicant, et quod « si humanis persuasionibus
semper disceptare sit liberum, numquam deesse poterunt, qui
veritati audeant resultare, et de humanæ sapientiæ
loquacitate confidere, cum hanc nocentissimam vanitatem
quantum debeat fides et sapientia christiana vitare, ex ipsa
Domini nostri Jesu Christi institutione cognoscat. »^[S.
Leo, Epist. 164 al. 133 § 2, edit. Boll.]

Et quoniam ubi a civili societate fuit amota religio, ac
repudiata divinæ revelationis doctrina et auctoritas, vel
ipsa germana justitiæ humanique juris notio tenebris
obscuratur et amittitur, atque in veræ justitiæ legitimique
juris locum materialis substituitur vis, inde liquet cur
nonnulli certissimis sanæ rationis principiis penitus
neglectis posthabitisque audeant conclamare, « voluntatem
populi, publica, quam dicunt, opinione vel alia ratione
manifestatam constituere supremam legem ab omni divino
humanoque jure solutam, et in ordine politico facta
consummata, eo ipso quod consummata sunt, vim juris habere. »

[]{.sectbreak}

Verum ecquis non videt, planeque sentit, hominum societatem
religionis ac veræ justitiæ vinculis solutam nullum aliud
profecto propositum habere posse, nisi scopum comparandi
cumulandique opes, nullamque aliam in suis actionibus legem
sequi, nisi indomitam animi cupiditatem inserviendi propriis
voluptatibus et commodis? Ea propter hujusmodi homines
acerbo sane odio insectantur Religiosas Familias quamvis de
re christiana, civili, ac litteraria summopere meritas, et
blaterant easdem nullam habere legitimam existendi rationem,
atque ita hæreticorum commentis plaudunt. Nam ut
sapientissime rec. mem.  Pius VI Decessor Noster docebat, «
regularium abolitio lædit statum publicæ professionis
consiliorum evangelicorum, lædit vivendi rationem in
Ecclesia commandatam tamquam Apostolicæ doctrinæ
consentaneam, lædit ipsos insignes fundatores, quos super
altaribus veneramur, qui non nisi a Deo inspirati eas
constituerunt societates. »^[Epist. ad Card. de la
Rochefoucauld, 10 martii 1791.]

Atque etiam impie pronunciant auferendam esse civibus et
Ecclesiæ facultatem « qua eleemosynas christianæ caritatis
causa palam erogare valeant, » ac de medio tollendam legem «
qua certis aliquibus diebus opera servilia propter Dei
cultum prohibentur, » fallacissime prætexentes, commemora «
tam facultatem et legem optimæ publicæ œconomiæ principii
obsistere.

Neque contenti amovere religionem a publica societate,
volunt religionem ipsam a privatis etiam arcere familiis.
Etenim funestissimum _Communismi et Socialismi_ docentes ac
profitentes errorem, asserunt « societatem domesticam seu
familiam totam suæ existentiæ rationem a jure dumtaxat
civili mutuari; proindeque ex lege tantum civili dimanare ac
pendere jura omnia parentum in filios, cum primis vero jus
institutionis, educationisque curandæ. » Quibus impiis
opinionibus, machinationibusque in id precipue intendunt
fallacissimi isti homines, ut salutifera catholicæ Ecclesiæ
doctrina ac vis a juventutis institutione et educatione
prorsus eliminetur, ac teneri flexibilesque juvenum animi
perniciosis quibusque erroribus, vitiisque misere
inficiantur ac depraventur. Siquidem omnes, qui rem tum
sacram tum publicam perturbare, ac rectum societatis ordinem
evertere, et jura omnia divina et humana delere sunt conati,
omnia nefaria sua consilia, studia et operamina ad
improvidam præsertim juventutem decipiendam ac depravandam,
ut supra innuimus, semper contulerunt, omnemque spem in
ipsius juventuti corruptela collocarunt.

Quocirca nunquam cessant utrumque clerum, ex quo, veluti
certissima historiæ monumenta splendide testantur, tot magna
in christianam, civilem, et litterariam rempublicam commoda
redundarunt, quibuscumque infandis modis divexare, et
edicere, ipsum clerum, utpote vero, utilique scientiæ et
civilitatis progressui inimicum ab omni juventutis
instituendæ educandæque cura et officio esse amovendum. »

At vero alii instaurantes prava ac toties damnata novatorum
commenta, insigni impudentia audent, Ecclesiæ et hujus
Apostolicæ Sedis supremam auctoritatem a Christo Domino ei
tributam civilis auctoritatis arbitrio subjicere, et omnia
ejusdem Ecclesiæ et Sedis jura denegare circa ea quæ ad
exteriorem ordinem pertinent. Namque ipsos minime pudet
affirmare « Ecclesiæ leges non obligare in conscientia, nisi
cum promulgantur a civili potestate; acta et decreta
Romanorum Pontificum ad religionem et Ecclesiam spectantia
indigere sanetione et approbatione, vel minimum assensu
potestatis civilis; constitutiones Apostolicas^[Clement.
XII, _In eminenti_.  Benedict. XIV, _Providas Romanorum_.
Pii VII, _Ecclesiam_.  Leonis XII, _Quo graviora_.], quibus
damnantur clandestinæ societates, sive in eis exigatur, sive
non exigatur juramentum de secreto servando, earumque
asseclæ et fautores anathemate mulctantur, nullam habere vim
in illis orbis regionibus ubi ejusmodi aggregationes
tolerantur a civili gubernio; excommunicationem a Concilio
Tridentino et Romanis Pontificibus latam in eos, qui jura
possessionesque Ecclesiæ invadunt, et usurpant, niti
confusione ordinis spiritualis ordinisque civilis ac
politici ad mundanum dumtaxat bonum prosequendum; Ecclesiam
nihil debere decernere, quod obstringere possit fidelium
conscientias in ordine ad usum rerum temporalium; Ecclesiæ
jus non competere violatores legum suarum pœnis temporalibus
coercendi; conforme esse sacræ theologiæ jurisque pubhei
principiis, bonorum proprietatem, quæ ab Ecclesia, a
Familiis religiosis, aliisque locis piis possidentur, civili
gubernio asserere, et vindicare. »

Neque erubescunt palam publiceque profiteri hæreticorum
effatum et principium, et quo tot perversæ oriuntur
sententiæ, atque errores.  Dictitant enim « ecclesiasticam
Potestatem non esse jure divino distinctam et independentem
a potestate civili, neque ejusmodi distinctionem, et
independentiam servari posse, quin ab Ecclesia invadantur et
usurpentur essentialia jura potestatis civilis. »

Atque silentio præterire non possumus eorum audaciam, qui
sanam non sustinentes doctrinam, contendunt « illis
Apostolicæ Sedis judiciis, et decretis, quorum objectum ad
bonum generale Ecclesiæ, ejusdemque jura, ac disciplinam
spectare declaratur, dummodo fidei morumque dogmata non
attingat, posse assensum et obedientiam detrectari absque
peccato, et absque ulla catholicæ professionis jactura. »
Quod quidem quantopere adversetur catholico dogmati plenæ
potestatis Romano Pontifici ab ipso Christo Domino divinitus
collatæ universalem pascendi, regendi, et gubernandi
Ecclesiam, nemo est qui non clare aperteque videat et
intelligat.

In tanta igitur depravatarum opinionum perversitate, Nos
Apostolici Nostri officii memores, ac de sanctissima nostra
religione, de sana doctrina, et animarum salute Nobis
divinitus commissa, ac de ipsius humanæ sociefatis bono
maxime solliciti, Apostolicam Nostram vocem iterum extollere
existimavimus. Itaque omnes et singulas pravas opiniones ac
doctrinas singillatim hisce Litteris commemoratas
auctoritate Nostra Apostolica reprobamus, proscribimus atque
damnamus, easque ab omnibus catholicæ Ecclesiæ filiis,
veluti reprobatas, proscriptas atque damnatas omnino haberi
volumus et mandamus.

Ac præter ea, optime scitis, Venerabiles Fratres, hisce
temporibus omnis veritatis justitiæque osores, et acerrimos
nostre religionis hostes, per pestiferos libros, libellos,
et ephemerides toto terrarum orbe dispersas populis
illudentes, ac malitiose mentientes alias impias quasque
disseminare doctrinas. Neque ignoratis, hac etiam nostra
ætate, nonnullos reperiri, qui Satans spiritu permoti, et
incitati eo impietatis devenerunt, ut Dominatorem Dominum
Nostrum Jesum Christum negare, ejusque Divinitatem scelerata
procacitate oppugnare non paveant. Hic vero haud possumus,
quin maximis meristisque laudibus Vos efferamus, Venerabiles
Fratres, qui episcopalem vestram vocem contra tantam
impietatem omni zelo attollere minime omisistis.

Itaque hisce Nostris Litteris Vos iterum amantissime
alloquimur, qui in sollicitudinis Nostræ partem vocati summo
Nobis inter maximas Nostras acerbitates solatio, lætitiæ, et
consolationi estis propter egregiam, qua præstatis,
religionem, pietatem, ac propter mirum illum amorem, fidem,
et observantiam, qua Nobis et huic Apostolicæ Sedi
concordissimis animis obstricti gravissimum episcopale
vestrum ministerium strenue ac sedulo implere contenditis.
Etenim ab eximio vestro pastorali zelo expectamus, ut
assumentes gladium spiritus, quod est verbum Dei, et
confortati in gratia Domini Nostri Jesu Christi velitis
ingeminatis studiis quotidie magis prospicere, ut fideles
curæ vestræ concrediti « abstineant ab herbis noxiis, quas
Jesus Christus non colit, quia non sunt plantatio Patris^[S.
Ignatius M. ad Philadelph., 3.]. » Atque eisdem fidelibus
ineculeare nunquam desinite, omnem veram felicitatem in
homines ex augusta nostra religione, ejusque doctrina et
exercitio redundare, ac beatum esse populum, cujus Dominus
Deus ejus^[Psal. cxliii.]. Docete « catholicæ Fidei funda
mento regna subsistere^[S. Cœlest. epist. 22 ad Synod.
Ephes., apud Coust., p. 1200.], et nihil tam mortiferum, tam
præceps ad casum, tam expositum ad omnia pericula, si hoc
solum nobis putantes posse sufficere, quod liberum
arbitrium, cum nasceremur, accepimus, ultra jam a Domino
nihil quæramus, id est, auctoris nostri obliti, ejus
potentiam, ut nos ostendamus liberos, abjuremus^[S.
Innocent. I epist. 29 ad Episc. conc. Carthag.  apud Coust.
p. 891.]. » Atque etiam ne omittatis « docere regiam
potestatem non ad solum mundi regimen, sed maxime, ad
Ecclesiæ præsidium esse collatam^[S. Leo, Epist. 156 al.
125.], et nihil esse quod civitatum Principibus, et Regibus
majori fructui, gloriæque esse possit, quam si, ut
sapientissimus fortissimusque alter Prædecessor Noster S.
Felix Zenoni Imperatori perscribebat, Ecclesiam catholicam…
sinant uti legibus suis, nec libertati ejus quemquam
permittant obsistere… Certum est enim, hoc rebus suis esse
salutare, ut, cum de causis Dei agatur, juxta ipsius
constitutum regiam voluntatem Sacerdotibus Christi studeant
subdere, non præferre^[Pii VII, Epist. Encycl. _Diu satis_.
15 maii 1800.]. »

[]{.sectbreak}

Sed si semper, Venerabiles Fratres, nune potissimum in
tantis Ecclesiæ civilisque societatis calamitatibus, in
tanta adversariorum contra rem catholicam, et hanc
Apostohcam Sedem conspiratione tantaque errorum congerie,
necesse omnino est, ut adeamus cum fiducia ad thronum
gratiæ, ut misericordiam consequamur, et gratiam inveniamus
in auxilio opportuno. Quocirca omnium fidelium pietatem
excitare existimavimus, ut una Nobiscum Vobisque
clementissimum luminum et misericordiarum Patrem
ferventissimis humillimisque precibus sine intermissione
orent, et obsecrent, et in plenitudine fidei semper
confugiant ad Dominum Nostrum Jesum Christum, qui redemit
nos Deo in sanguine suo, ejusque dulcissimum Cor
flagrantissime erga nos caritatis victimam enixe jugiterque
exorent, ut amoris sui vinculis omnia ad seipsum trahat,
utque omnes homines sanctissimo suo amore inflammati
secundum Cor ejus ambulent digne Deo per omnia placentes, in
omni bono opere fructificantes. Cum autem sine dubio
gratiores sint Deo hominum preces, si animis ab omni tabe
puris ad ipsum accedent, idcirco cœlestes Ecclesiæ thesauros
dispensationi Nostræ commissos Christifidelibus Apostolica
liberalitate reserare censuimus, ut iidem fideles ad veram
pietatem vehementius incensi, ac per Pœnitentiæ Sacramentum
a peccatorum maculis expiati fidentius suas preces ad Deum
effundant, ejusque misericordiam et gratiam consequantur.

Hisce igitur Litteris auctoritate Nostra Apostolica omnibus
et singulis utriusque sexus catholici orbis fidelibus
Plenariam Indulgentiam ad instar Jubilæi concedimus intra
unius tantum mensis spatium usque ad totam futurum annum
1865 et non ultra, a Vobis, Venerabiles Fratres, aliisque
legitimis locorum Ordinariis statuendum, eodum prorsus modo
et forma, qua ab initio supremi Nostri Pontificatus
concessimus per Apostolicas Nostras Litteras in forma Brevis
die 20 mensis Novembris anno 1846 datas, et ad universum
episcopalem vestrum Ordinem missas, quarum initium « Arcano
Divinæ Providentiæ consilio, » et cum omnibus eisdem
facultatibus, quæ per ipsas Litteras a Nobis datæ fuerunt.
Volumus tamen, ut ea omnia serventur, qui in commemoratis
Litteris præscripta sunt, et ea excipiantur, quæ excepta
esse declaravimus. Atque id concedimus, non obstantibus in
contrarium facientibus quibuscumque, etiam speciali et
individua mentione ac derogatione dignis. Ut autem omnis
dubitatio et difficultas amoveatur, earumdem Litterarum
exemplar ad Vos perferri jussimus.

[]{.sectbreak}

« Rogemus, Venerabiles Fratres, de intimo corde et de tota
mente misericordiam Dei, quia et ipse addidit dicens:
Misericordiam autem meam non dispergam ab eis. Petamus et
accipiemus, et si accipiendi mora et tarditas fuerit quoniam
graviter offendimus, pulsemus, quia et pulsanti aperietur,
si modo pulsent ostium preces, gemitus, et lacrymæ nostræ,
quibus insistere et immorari oportet, et si sit unanimis
oratio… unusquisque oret Deum non pro se tantum, sed pro
omnibus fratribus, sicut Dominus orare nos docuit^[S.
Cyprian., epist. 11.]. » Quo vero facilius Deus Nostris,
Vestrisque, et omnium fidelium precibus, votisque annuat,
cum omni fiducia deprecatricem apud Eum adhibeamus
Immaculatam sanctissimamque Deiparam Virginem Mariam, quæ
cunctas hæreses interemit in universo mundo, quæque omnium
nostrum amantissima Mater « tota suavis est… » ac plena
misericordiæ… omnibus sese exorabilem, omnibus
clementissimam præbet, omnium necessitates amplissimo quodam
miseratur affectu^[S.  Bernard. Sem. de duodecim prærogtivis
B. M. V. ex verbis Apocalyp.], » atque utpote Regina adstans
a dextris Unigeniti Fili Sui Domini Nostri Jesu Christi in
vestitu deaurato circumamicta varietate nihil est quod ab Eo
impetrare non valeat. Suffragia quoque petamus Beatissimi
Petri Apostolorum Principis, et Coapostoli ejus Pauli,
omniumque Sanctorum cœlitum, qui facti jam amici Dei
pervenerunt ad cœlestia regna, et coronati possident palmam,
ac de sua immortalitate securi, de nostra sunt salute
solliciti.

Denique cœlestium omnium donorum copiam Vobis a Deo ex animo
adprecantes singularis Nostræ in Vos caritatis pignus
Apostolicam Benedictionem ex intimo corde profectam Vobis
ipsis, Venerabiles Fratres, cunctisque Clericis, Laicisque
fidelibus curæ vestræ commissis peramanter impertimus.

Datum Rome, apud S. Petrum, die VIII Decembris anno 1864,
decimo a Dogmatiea Definitione Immaculatæ Conceptionis Deiparæ
Virginis Mariæ,

Pontificatus Nostri anno decimonono.

Pius PP. IX

SYLLABUS

COMPLECTENS PRÆCIPUOS NOSTRÆ ÆTATIS ERRORES

QUI NOTANTUR

IN ALLOCUTIONIBUS CONSISTORIALIBUS, IN ENCYCLICIS ALIISQUE APOSTOLICIS LITTERIS SANCTISSIMI DOMINI NOSTRI PII PAPÆ IX

[§ I]{.propnum}
[Pantheismus, Naturalismus[,] et Rationalismus absolutus]{.proptitle}

[I. Nullum supremum, sapientissimum, providentissimumque Numen
divinum exsistit ab hac rerum universitate distinctum, et Deus idem est
ac rerum natura et iccirco immutationibus obnoxius, Deusque reipsa fit
in homine et mundo, atque omnia Deus sunt et ipsissimam Dei habent
substantiam; ac una eademque res est Deus cum mundo, et proinde
spiritus cum materie, necessitas cum libertate, verum cum falso, bonum
cum malo, et justum cum injusto.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[II. Neganda est omnis Dei actio in homines et mundum.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[III. Humana ratio, nullo prorsus Dei respectu habito, unicus est veri
et falsi, boni et mali arbiter, sibi ipsi est lex et
naturalibus suis viribus ad hominum ac populorum bonum
curandum sufficit.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[IV. Omnes religionis veritates ex nativa humanæ rationis vi derivant;
hinc ratio est princeps norma qua homo cognitionem omnium cujuscumque
generis veritatum assequi possit ac debeat.]{.prop}
[[Epist. encycl. _Qui pluribus_]{.source}[9 novembris 1846]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Epist. encycl. _Singulari quidem_]{.source}[17 martii 1856]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[V. Divina revelatio est imperfecta et iccirco subjecta continuo et
indefinito progressui qui humanæ rationis progressioni
respondeat.]{.prop}
[[Epist. encycl. _Qui pluribus_]{.source}[9 novembris 1846]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[VI. Christi fides humanæ refragatur rationi; divinaque revelatio non
solum nihil prodest, verum etiam nocet hominis
perfectioni.]{.prop}
[[Epist. encycl. _Qui pluribus_]{.source}[9 novembris 1846]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[VII. Prophetiæ et miracula in sacris Litteris exposita et narrata sunt
poetarum commenta, et christianæ fidei mysteria philosophicarum investigationum summa; et utriusque Testamenti libris mythica continentur
inventa; ipseque Jesus Christus est mythica fictio.]{.prop}
[[Epist. encycl. _Qui pluribus_]{.source}[9 novembris 1846]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[§ II]{.propnum}
[Rationalismus moderatus]{.proptitle}

[VIII. Quum ratio humana ipsi religioni æquiparetur, idcirco theologicæ
disciplinæ perinde ac philosophicæ tractandæ sunt.]{.prop}
[[Alloc. Singulari quadam_ perfusi_]{.source}[9 decembris 1854]{.sourcedate}]{.fullsource}

[IX. Omnia indiscriminatim dogmata religionis christianæ sunt objectum naturalis scientiæ seu philosophiæ; et humana ratio historice tantum
exculta potest ex suis naturalibus viribus et principiis ad veram de omnibus
etiam reconditioribus dogmatibus scientiam pervenire, modo hæc dogmata
ipsi rationi tamquam objectum proposita fuerint.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Frising. _Gravissimas_]{.source}[11 decembris 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Epist. ad eumdem. _Tuas libenter_]{.source}[21 decembris 1863]{.sourcedate}]{.fullsource}

[X. Quum aliud sit philosophus, aliud philosophia, ille jus et officium
habet se submittendi auctoritati, quam veram ipse
probaverit; at philosophia neque potest, neque debet ulli
sese submittere auctoritati.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Frising. _Gravissimas_]{.source}[11 decembris 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Epist. ad eumdem. _Tuas libenter_]{.source}[21 decembris 1863]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XI. Ecclesia non solum non debet in philosophiam unquam
animadvertere, verum etiam debet ipsius philosophiæ tolerare
errores, eique relinquere ut ipsa se corrigat.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Frising. _Gravissimas_]{.source}[11 decembris 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XII. Apostolicæ Sedis, romanarumque Congregationum decreta liberum
scientiæ progressum impediunt.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Frising. _Tuas libenter_]{.source}[21 decembris 1863]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XIII. Methodus et principia, quibus antiqui Doctores scholastici Theologiam excoluerunt, temporum nostrorum necessitatibus scientiarumque
progressui minime congruunt.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Frising. _Tuas libenter_]{.source}[21 decembris 1863]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XIV. Philosophia tractanda est, nulla supernaturalis revelationis habita
ratione.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Frising. _Tuas libenter_]{.source}[21 decembris 1863]{.sourcedate}]{.fullsource}

[N.~B. Cum rationalismi systemate cohærent maximam partem errores
Antonii Günther, qui damnatur in Epist. ad Card. Archiep. Coloniensem
_Eximiam tuam_ 15 junii 1857, et in Epist. ad Episc. Wratislavieusem,
_Dolore haud mediocri_ 30 aprilis 1860.]{.note}

[§ III]{.propnum}
[Indifferentismus, Latitudinarismus]{.proptitle}

[XV. Liberum cuique homini est eam amplecti ac profiteri religionem,
quam rationis lumine quis ductus veram putaverit.]{.prop}
[[Litt. apost. _ inter_]{.source}[10 junii 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XVI. Homines in cujusvis religionis cultu viam æternæ salutis reperire
æternamque salutem assequi possunt.]{.prop}
[[Epist. encycl. _Qui pluribus_]{.source}[9 novembre 1840]{.sourcedate}]{.fullsource}
[Alloc. _Ubi primum_]{.source}[17 decembris 1847]{.source}
[[Epist. encycl. _Singulari quidem_]{.source}[11 martii 1850]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XVII. Saltem bene sperandum est de æterna illorum omnium salute,
qui in vera Christi Ecclesia nequaquam versantur.]{.prop}
[[Epist. encycl. _Singulari quidem_]{.source}[11 martii 1850]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Epist. encycl. _Quanto conficiamur_]{.source}[17 augusti 1803]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XVIII. Protestantismus non aliud est quam diversa veræ ejusdem
christianæ religionis forma, in qua æque ac in Ecclesia catholica Deo
placere datum est.]{.prop}
[[Epist. encycl. _Noscitis et Nobiscum_]{.source}[8 decembris 1849]{.sourcedate}]{.fullsource}

[§ IV]{.propnum}
[Socialismus, Communismus, Societates clandestinæ, Societates biblicæ, Societates clerico-liberales]{.proptitle}

[Ejusmodi pestes sæpe gravissimisque verborum formulis reprobantur
in Epist. encycl. _Qui pluribus_ 9 novemb. 1846; in Alloc.
_Quibus quantisque_ 20 april. 1849; in Epist. encycl.
_Noscitis et Nobiscum_ 8 dec.
1849; in Alloc. _Singulari quadam_ 9 decemb. 1854; in Epist. encycl.
_Quanto conficiamur mœrore_ 10 augusti 1863.]{.note}

[§ V]{.propnum}
[Errores de Ecclesia ejusque juribus]{.proptitle}

[XIX. Ecclesia non est vera perfectaque societas plane libera, nec
pollet suis propriis et constantibus juribus sibi a divino suo fundatore
collatis, sed civilis potestatis est definire quæ sint Ecclesiæ jura ac limites, intra quos eadem jura exercere queat.]{.prop}
[[Alloc. _Singulari quadam_]{.source}[9 decembris 1854]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Multis gravibusque_]{.source}[17 decembris 1860]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XX. Ecclesiastica potestas suam auctoritatem exercere non debet absque civilis gubernii venia et assensu.]{.prop}
[[Alloc. _Meminit unusquisque_]{.source}[30 septembris 1861]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXI. Ecclesia non habet potestatem dogmatice definiendi, religionem
catholicæ Ecclesiæ esse unice veram religionem.]{.prop}
[[Litt. apost. _ inter_]{.source}[10 junii 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXII. Obligatio, qua catholici magistri et scriptores omnino astringuntur, coarctatur in iis tantum, quæ ab infallibili Ecclesiæ judicio veluti
fidei dogmata ab omnibus credenda proponuntur.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Frising. _Tuas libenter_]{.source}[21 decembris 1836]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXIII. Romani Pontifices et Concilia œcumenica a limitibus suæ
potestatis recesserunt, jura Principum usurparunt, atque etiam in rebus
fidei et morum definiendis errarunt.]{.prop}
[[Litt. apost. _ inter_]{.source}[10 junii 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXIV. Ecclesia vis inferendæ potestatem non habet, neque
potestatem ullam temporalem directam vel indirectam.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXV. Præter potestatem episcopatui inhærentem, alia est attributa
temporalis potestas a civili imperio, vel expresse vel
tacite concessa, revocanda propterea, cum libuerit, a civili
imperio.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augustii 1551]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXVI. Ecclesia non habet nativum ac legitimum jus acquirendi ac
possidendi.]{.prop}
[[Alloc. _Nunquam fore_]{.source}[15 decembris 1856]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Epist. encycl. _Incredibili_]{.source}[1 septembris 1863]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXVII. Sacri Ecclesiæ ministri Romanusque Pontifex ab omni rerum
temporalium cura ac dominio sunt omnino excludendi.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1802]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXVIII. Episcopis, sine gubernii venia, fas non est vel
ipsas apostolicas litteras promulgare.]{.prop}
[[Alloc. _Nunquam fore_]{.source}[15 decembris 1856]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXIX. Gratiæ a Romano Pontifice concessæ existimari debent
tamquam irritæ, nisi per gubernium fuerint
imploratæ.]{.prop}
[[Alloc. _Nunquam fore_]{.source}[15 decembris 1856]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXX. Ecclesiæ et personarum ecclesiasticarum immunitas a jure civili
ortum habuit.]{.prop}
[[Litt. apost. _ inter_]{.source}[10 junii 1853]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXXI. Ecclesiasticum forum pro temporalibus clericorum causis sive
civilibus sive eriminalibus omnino de medio tollendum est,
etiam inconsulta et reclamante Apostolica Sede.]{.prop}
[[Alloc. _Acerbissimum_]{.source}[27 septembris 1852]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Nunquam fore_]{.source}[15 decembris 1856]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXXII. Absque ulla naturalis juris et æquitatis violatione
potest abrogari personalis immunitas, qua clerici ab onere
subeundæ exercendæque militiæ eximuntur; hanc vero
abrogationem postulat civilis progressus, maxime in
societate ad formam liberioris regiminis constituta.]{.prop}
[[Epist ad Episc. Montisregal, _Singularis Nobisque_]{.source}[29 septembris 1861]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXXIII. Non pertinet unice ad ecclesiasticam juridictionis proprio ac
nativo jure dirigere theologicarum rerum doctrinam.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Frising. _Tuas libenter_]{.source}[22 decembris 1863]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXXIV. Doctrina comparantium Romanum Pontificem Principi libero
et agenti in universa Ecclesia, doctrina est quæ medio ævo
prevaluit.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXXV. Nihil vetat, alicujus Concilii generalis sententia aut universorum populorum facto, summum Pontificatum ab romano Episcopo
atque Urbe ad alium Episcopum aliamque civitatem
transferri.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXXVI. Nationalis concilii definitio nullam aliam admittit
disputationem, civilisque administratio rem ad hosce
terminos exigere potest.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXXVII. Institui possunt nationales Ecclesiæ ab auctoritate Romani
Pontificis subductæ planeque divisæ.]{.prop}
[[Alloc. _Multis gravibusque_]{.source}[17 decembris 1860]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Jamdudum cernimus_]{.source}[18 martii 1861]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XXXVIII. Divisioni Ecclesiæ in orientalem atque occidentalem nimia
Romanorum Pontificum arbitria contulerunt.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[S VI]{.propnum}
[Errores de societate civili tum in se, tum in suis ad Ecclesiam relationibus spectata]{.proptitle}

[XXXIX. Reipublicæ status, utpote omnium jurium origo et fons,
jure quodam pollet nullis circonscripto limitibus.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XL. Catholicæ Ecclesiæ doctrina humanæ societatis bono et commodo
adversatur.]{.prop}
[[Epist. encycl. _Qui pluribus_]{.source}[9 novembris 1846]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Quibus quantisque_]{.source}[20 aprilis 1849]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XLI. Civili potestati vel ab infideli imperante exercitæ competit potestas
indirecta negativa in sacra; eidem proinde com-petit nedum jus quod
vocant _exequatur_, sed etiam jus _appellationis_, quam
nuncupant, _ab abusu_.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XLII. In conflictu legum utriusque potestatis, jus civile
prævalet.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XLIII. Laica potestas auctoritatem habet rescindendi, ac faciendi
irritas solemnes conventiones (vulga _Concordata_) super usu jurium ad
ecclesiasticam immunitatem pertinentium cum Sede apostolica initas,
sine hujus consensu, immo et ea reclamante.]{.prop}
[[Alloc. _In consistoriali_]{.source}[1 novembris 1850]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Multis gravibusque_]{.source}[17 decembris 1860]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XLIV. Civilis auctoritas potest se 1mmiscere rebus quæ ad religionem,
mores et regimen spirituale pertinent. Hinc potest de instructionibus
judicare, quas Ecclesiæ pastores ad conscientiarum normam pro suo munere
edunt, quin etiam potest de divinorum sacramentorum administratione et
dispositionibus ad ea suspicienda necessariis
decernere.]{.prop}
[[Alloc. _In consistoriali_]{.source}[1 novembris 1850]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XLV. Totum scholarum publicarum regimen, in quibus juventus
christianæ alicujus Reipublicæ instituitur, episcopalibus dumtaxat seminariis aliqua ratione exceptis, potest ac debet attribui auctoritati civili,
et ita quidem attribui, ut nullum alii cuicumque auctoritati recognoscatur
jus inimiscendi se in disciplina scholarum, in regimine
studiorum, in graduum collatione, in delectu aut
approbatione magistrorum.]{.prop}
[[Alloc. _In consistoriali_]{.source}[1 novembris 1850]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Quibus luctuosissimis_]{.source}[5 septembris 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XLVI. Immo in ipsis clericorum seminariis methodus
studiorum adhibenda civili auctoritati subjicitur.]{.prop}
[[Alloc. _Nunquam fore_]{.source}[15 decembris 1856]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XLVII. Postulat optima civilis societatis ratio, ut
populares scholæ, quæ patent omnibus cujusque e populo
classis pueris, ac publica universim instituta, quæ litteris
severioribusque disciplinis tradendis et educationi
juventutis curandæ sunt destinata, eximantur ab omni
Ecclesiæ auctoritate, moderatrice vi et ingerentia, plenoque
civilis ac politicæ auctoritatis arbitrio subjiciantur ad
imperantium placita et ad communium ætatis opinionum
amussim.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Friburg, _Quam non sine_]{.source}[14 julii 1864]{.sourcedate}]{.fullsource}

[XLVIII. Catholicis viris probari potest ea juventutis instituendæ ratio,
quæ sit a catholica fide et ab Ecclesiæ potestate sejuncta, quæque rerum
dumtaxat naturalium scientiam ac terrenæ socialis vitæ fines tantummodo
vel saltem primarium spectet.]{.prop}
[[Epist. ad Archiep. Friburg, _Quam non sine_]{.source}[14 julii 1864]{.sourcedate}]{.fullsource}

[IL. Civilis auctoritas potest impedire quominus sacrorum Antistites
et fideles populi cum Romano Pontifice libere ac mutuo
communicent.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1562]{.sourcedate}]{.fullsource}

[L. Laica auctoritas habet per se jus præsentandi episcopos et potest
ab illis exigere ut ineant diœcesium procurationem antequam ipsi canonicam
a S. Sede institutionem et apostolicas litteras
accipiant.]{.prop}
[[Alloc. _Nunquam fore_]{.source}[15 decembris 1856]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LI. Immo laicum gubernium habet jus deponendi ab exercitio pastoralis
ministerii episcopos, neque tenetur obedire Romano Pontifici in iis quæ
episcopatuum et episcoporum respiciunt
institutionem.]{.prop}
[[Litt. apost. _Multiplices inter_]{.source}[10 junii 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Acerbissimum_]{.source}[27 septembris 1892]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LII. Gubernium potest suo jure immutare ætatem ab Ecclesia prescriptam pro religiosa tam mulierum quam virorum professione, omnibusque
religiosis familiis indicere, ut neminem sine suo permissu ad solemnia
vota nuncupanda admittant.]{.prop}
[[Alloc. _Nunquam fore_]{.source}[15 decembris 1856]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LIII. Abrogandæ sunt leges quæ ad religiosarum familiarum statum
tutandum, earumque jura et officia pertinent; immo potest civile gubernium iis omnibus auxilium præstare, qui a suscepto religiosæ vitæ instituto deficere ac solemnia vota frangere velint; pariterque potest, religiosas
easdem familias perinde ac collegiatas Ecclesias et beneficia simplicia
etiam juris patronatus penitus extinguere illorumque bona et reditus
civilis potestatis administrationi et arbitrio subjicere et
vindicare.]{.prop}
[[Alloc. _Acerbissimum_]{.source}[27 septembris 1852]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Probe memineritis_]{.source}[22 januarii 1855]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Cum sæpe_]{.source}[26 julii 1855]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LIV. Reges et Principes non solum ab Ecclesiæ jurisdictione eximuntur,
verum etiam in quæstionibus jurisdictionis dirimendis superiores sunt
Ecclesiæ.]{.prop}
[[Litt. apost. _Multiplices inter_]{.source}[10 junii 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LV. Ecclesia a Statu, Statusque ab Ecclesia sejungendus
est.]{.prop}
[[Alloc. _Acerbissimum_]{.source}[27 septembris 1852]{.sourcedate}]{.fullsource}

[§ VII]{.propnum}
[Errores de Ethica naturali et christiana]{.proptitle}

[LVI. Morum leges divina haud egent sanctione, minimeque opus est ut
humanæ leges ad naturæ jus conformentur aut obligandi vim a Deo
accipiant.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LVII. Philosophicarum rerum morumque scientia, itemque civiles leges
possunt et debent a divina et ecclesiastica auctoritate
declinare.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LVIII. Aliæ vires non sunt agnoscendæ nisi illæ quæ in materia positæ
sunt, et omnis morum disciplina honestasque collocari debet in cumulandis
et augendis quovis modo divitiis ac in voluptatibus
explendis.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Epist. encycl. _Quanto conficiamur_]{.source}[10 augusti 1863]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LIX. Jus in materiali facto consistit, et omnia hominum officia sunt
nomen inane, et omnia humana facta juris vim habent.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LX. Auctoritas nihil aliud est nisi numeri et materialium virium
summa.]{.prop}
[[Alloc. _Maxima quidem_]{.source}[9 junii 1862]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXI. Fortunata facti injustitia nullum juris sanctitati detrimentum
affert.]{.prop}
[[Alloc. _Jamdudum cernimus_]{.source}[18 martii 1861]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXII. Proclamandum est et observandum principium quod vocant de
_non-interventu_.]{.prop}
[[Alloc. _Novos et ante_]{.source}[29 septembris 1860]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXIII. Legitimis principibus obedientiam detrectare, immo
et rebellare licet.]{.prop}
[[Epist. encycl. _Qui pluribus_]{.source}[9 novembris 1846]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Quisque vestrum_]{.source}[4 octobris 1847]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Epist. encycl. _Noscitis et Nobiscum_]{.source}[8 decembris 1849]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Litt. apost. _Cum catholica_]{.source}[26 martii 1860]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXIV. Tum cujusque sanctissimi juramenti violatio, tum quælibet
scelesta flagitiosaque actio sempiternæ legi repugnans non solum haud est
improbanda, verum etiam omnino licita, summisque laudibus efferenda,
quando id pro patriæ amore agatur.]{.prop}
[[Alloc. _Quibus quantisque_]{.source}[20 aprilis 1849]{.sourcedate}]{.fullsource}

[§ VII]{.propnum}
[Errores de matrimonio christiano]{.proptitle}

[LXV. Nulla ratione ferri potest, Christum evexisse matrimonium a
dignitatem sacramenti.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXVI. Matrimonii sacramentum non est nisi quid contractui accessorium ab eoque separabile, ipsumque sacramentum in una tantum nuptiali
benedictione situm est.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXVII. Jure nature matrimonii vinculum non est indissolubile, et in
variis casibus divortium proprie dictum auctoritate civili
sanciri potest.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Acerbissimum_]{.source}[21 septembris 1852]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXVIII. Ecclesia non habet potestatem impedimenta matrimonium
dirimentia inducendi, sed ea potestas civili auctoritate competit, a qua
impedimenta existentia tollenda sunt.]{.prop}
[[Litt. apost. _ inter_]{.source}[10 junii 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXIX. Ecclesia sequioribus sæculis dirimentia impedimenta inducere
cœpit, non jure proprio, sed illo jure usa, quod a civili potestate mutuata
erat.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXX. Tridentini canones qui anathematis censuram llis inferunt qui
facultatem impedimenta dirimentia inducendi Ecclesiæ negare audeant,
vel non sunt dogmatici vel de hac mutuata potestate
intelligendi sunt.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXXI. Tridentini forma sub infirmitatis pœna non obligat, ubi lex
civilis aliam formam præstituat, et velit hac nova forma interveniente
matrimonium valere.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXXII. Bonifacius VIII votum castitatis in ordinatione emissum
nuptias nullas reddere primus asseruit.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXXIII. Vi contractus mere civilis potest inter christianos constare
veri nominis matrimonium; falsumque est aut contractum matrimonii inter
christianos semper esse sacramentum, aut nullum esse contractum, si
sacramentum excludatur.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Lettera di S. S. Pio IX al re di Sardegna]{.source}[9 septembris 1852]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Acerbissimum_]{.source}[27 septembris 1852]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Multis gravibusque_]{.source}[17 decembris 1860]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXXIV. Causæ matrimoniales et sponsalia suapte natura ad forum
civile pertinent.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}
[[Alloc. _Acerbissimum_]{.source}[27 septembris 1852]{.sourcedate}]{.fullsource}

[N.~B. Huc facere possunt duo alii errores de clericorum
cælibatu abolendo et de statu matrimonii statui virginitatis
anteferendo. Confodiuntur, prior in Epist. encycl. _Qui
pluribus_ 9 novembris 1846, posterior in litteris apost.
_Multiplices inter_ 10 junii 1851]{.note}

[§ IX]{.propnum}
[Errores de civili Romani Pontificis principatu]{.proptitle}

[LXXV. De temporalis regni cum spirituali compatibilitate disputant
inter se christianæ et catholicæ Ecclesiæ filii.]{.prop}
[[Litt. apost. _Ad apostolicæ_]{.source}[22 augusti 1851]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXXVI. Abrogatio civilis imperii, quo Apostolica Sedes potitur, ad
Ecclesiæ libertatem felicitatemque vel maxime
conduceret.]{.prop}
[[Alloc. _Quibus quantisque_]{.source}[20 aprilis 1849]{.sourcedate}]{.fullsource}

[N.~B. Præter hos errores explicite nofatos, alii complures
implicite reprobantur, proposita et asserta doctrina, quam
catholici omnes firmissime retinere debent, de civili Romani
Pontificis principatu.  Ejusmodi doctrina luculenter
traditur in Alloc. _Quibus quantisque_ 20 april. 1849; in
Alloc. _Si semper antea_ 20 maii 1850; in Litt. apost. _Cum
catholica Ecclesia_ 26 mart. 1860; in Alloc. _Novos_ 28
sept. 1860; in Alloc.  _Jamdudum_ 18 mart. 1861; in Alloc.
_Maxima quidem_ 9 junii 1862.]{.note}

[§ X]{.propnum}
[Errores qui ad liberalismum hodiernum referuntur]{.proptitle}

[LXXVII. Ætate hac nostra non amplius expedit religionem catholicam haberi tamquam unicam status religionem, ceteris quibuscumque
cultibus exclusis.]{.prop}
[[Alloc. _Nemo vestrum_]{.source}[26 julii 1855]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXXVIII. Hinc laudabiliter in quibusdam catholici nominis regionibus
lege cautum est, ut hominibus illuc immigrantibus liceat publicum proprii
cujusque cultus exercitium habere.]{.prop}
[[Alloc. Acerbissmum]{.source}[9 septembris 1852]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXXIX. Enimvero falsum est, civilem cujusque cultus
libertatem, itemque plenam potestatem omnibus attributam
quaslibet opiniones cogitationesque palam publiceque
manifestandi, conducere ad populorum mores animosque
facilius corrumpendos ac indifferentismi pestem
propagandam.]{.prop}
[[Alloc. _Nunquam fore_]{.source}[15 decembris 1836]{.sourcedate}]{.fullsource}

[LXXX. Romanus Pontifex potest ac debet cum progressu, cum
liberalismo et cum recenti civilitate sese reconciliare et
componere.]{.prop}
[[Alloc. _Jamdudum cernimus_]{.source}[18 martii 1861]{.sourcedate}]{.fullsource}


Impressum a Confraternitate Christi Regis, 2026
http://ccregis.org